کتاب مقالیدالترکیه

مقدمه بر مقالید الترکیه

تورکجه

آذربایجان ادبیاتی اؤز زنگین و گئنیشلیگی ایله هله ده چوخلو اثرلریمیز چاپ اولمامیش بوراخیلمیشدیر. بوگون یوزلرله ده­یرلی کتابلاریمیز تورک دیلینده اولدوغو اوچون کتابخانالاردا توز باسمیش حالدا قالمیش، و اونلاری یایماق آذربایجان ادیبلری­نین بوینوندا آغیرلیق ائدیر. بو کتابلار آراسیندا ادبی ده­یرلره مالیک اولان بیر چوخلو اثرلر واردیر. بو اثرلرین بیر سیراسی اصیل قایناق کیمی بیزه بوگون لازیم اولان اثرلردیر. او جمله­دن ایکی دیللی سؤزلوکلری آد آپارماق اولار. تاریخ بویو دیلیمیزین ماراقلیلاری، دیلیمیزی اؤیرنمک اوچون و بؤیوک ادیبلریمیز دیلیمیزی اؤیرتمک اوچون گؤزل کتابلار یازمیشلار و اونلار بوگون دونیا کتابخانالاری­نین بزه­یی اولموشدور. آنجاق بو کتابلاری بوگون ائشیگه چیخاریب اوخوجولار الینه چاتماق ان ضروری ایشلردن ساییلیر. بو آرادا مقالیدالترکیه کتابی بو ده­یرلی اثرلردن­دیر کی میرزا فتحعلی خان قاجار(سپانلو) ۱۵۰ ایل بوندان اؤنجه امیرعلیشیر نوائی­نین اثرلری اساسیندا یازمیشدیر.

امیرعلیشیر نوائی ۵۵۰ ایل بوندان اؤنجه ۳۰ ایل ایرانین آوادانلیغی و گلیشمه­سی اوچون زحمتلر چکمیش و بوگون ۴۰۰ دن آرتیق تاریخی بینالار هله ده ایشلنمکده­دیر. اونون یاراتدیغی اثرلر ایرانین باشا – باشیندا، خراساندان توتوب یزد و کرمانا قدر یاییلمیش و بوندان علاوه، اونون اوچ دیلده یازدیغی – اؤزللیکله آنادیلینده یازدیغی اثرلر ۳۰ جیلددن آرتیق بوگون بیزیم باشیمیزی اوجالتمادادیر. امیرعلیشیر نوائی تورکجه، فارسیجا یازدیغی اثرلری و تطبیقی دیل آراشدیرمالاری هله ده اؤز علمی – ادبی ده­یرلرینی ساخلاماقدادیر. نوائی اثرلرینی اوخوماقدا بوگون چتین­لیک­لرله اوز – اوزه گلیریک. چونکی او اثرلرینی جیغاتای و اوزبک آدلانان دیلده یازمیش و بیز آذربایجانلیلار اونلاری اوخوماقلدا چتینلیک چکیریک. تاریخ بویو نوائی اثرلری­نین شرحینده بیر نئچه کتاب یازیلمیش­دیر کی اونلارین آراسیندا مقالیدالترکیه ان دیرلی اثرلریدن ساییلیر. چونکی بو کتابدا بیر چوخلو شعرلر و بیت­لر نوائی دیوانیندان گتیریلمیش و ایضاح ائدیلمیشدیر. بو لهجه ایله یازیلان کتابلار او جمله­دن مولانا لطفی، نوائی، سلطان حسین بایقارا دیوانلارینی دوشونمک و یارارلانماق اوچون بئله کتابلاری مطالعه ائتمک چوخ لازیم و ضروری ساییلیر.

ائلچی بی جنابلاری بو اثری تاریخ توزوندان سیلیب و اونو اوخوجولار کوتله­سی­نین الینده چاتدیرماغی چوخ دیرلی و یارارلی بیر ایشدیر و من اونون اوخوماسینی بوتون آذربایجان اوخوجولارینا توصیه ائده­رک، اؤز نوبه­مده ائلچی بی­ین چکدیگی زحمتلره گؤره اللرینی سیخیب، اونلار اوچون داها بؤیوک نائلیت­لر دیله­ییرم.

م. کریمی

۱۵/۷/۱۳۹۴

 

ارسال دیدگاه