آذر کتاب توران ین مودیرلری

محمدعلی نقدی
محمدعلی نقدی ۱۳۵۷جی ایلده زنگانین انگورانیندا آنادان اولموش ، بیر تکنیکال متخصص کیمی بؤیوک بیر شرکتده ایشله ییر. آنجاق فارس ادبیاتیندا یوکسک لیسانس آلاراق تورک دیلی و ادبیاتی موضوعلاریندا چالیشیر. اونون آنادیلینه عشق و محبتی او قدردیر کی بوگونه قدر نئچه – نئچه اسکی الیازمالاری آراشدیریب و بیر عالیم کیمی تصحیح ائتمیشدیر. عئینی حالدا بیر اجتماعی فعال کیمی شهرین مختلف ایشلرینده اشتراک ائدیر. انگوران مولانا همتی نین مقبره سینی دوزلتمه ده بؤیوک ایشلر قاباغا آپارمیش. نقدی جنابلاریندان آشاغیداکی علمی – ادبی کتابلار ایشیق اوزو گؤرموشدور:
گردآوری فولکلور منطقه انگوران – دو جلد
شاعران انگوران
تصحیح دیوان میرزا افقر
تصحیح دیوان ترکی مولانا همتی انگورانی
تصحیح منظومه¬ی ورقا و گلشا از حکیم رکن الدین مسیحی
تصحیح منظومه¬ی یوسف و زلیخا از خطایی تبریزی
گردآوری و تدوین داستان “کوراوغلونون ایمیر سفری”
و. . .
اشاره ای کوتاه به هر یک از این آثار می¬تواند خوانندگان عزیز را با گوشه¬هایی از یافته¬ها و اندوخته¬های این ادیب گرانمایه آشنا کند:
گردآوری فولکلور انگوران – امروزه برای گردآوری فرهنگ شفاهی مردم، امکانات گسترده¬ی دانشگاهی مورد نیاز است که متاسفانه در کشور عزیز ما با بی¬تفاوتی خاصی روبرو گشته و جایی در پژوهشهای دانشگاهی نیافته است. گویی منتظریم این امر را نیز مستشرقین انجام دهند و به قول معروف از ما بدزدند و به قیمتهای گزاف به خودمان بفروشند! اما آقای نقدی با درایت و کوشش بی¬وقفه توانسته¬اند داستانها، اشعار شفاهی، لالائی¬ها، ضرب¬المثلها و دیگر مواد فولکلوریک منطقه را گردآوری کرده و با هزینه¬ی شخصی چاپ و منتشر نمایند. جز تقدیر خشک خالی از دستمان چیزی بر نمی¬آید.
شاعران انگوران – آنتالوژی زیبایی از شعر و ادب منطقه است که اکثر شاعران این منطقه را که به فارسی و ترکی شعر سروده¬اند گردآوری و معرفی نماید و در این کتاب حدود ۴۰ شاعر را معرفی کرده و نمونه¬ی اشعار آنان را آورده است بی¬آنکه ارگانی مشوق او بوده باشد و بی¬سر و صدا و فروتنانه این مهم را به انجام رسانده است. بویژه معرفی چند شاعر کلاسیک ۵۰۰ سال پیش منطقه ارزشمند است.
دیوان مولانا همتی انگورانی – مولانا همتی از شاعران پنج شده¬ی پیش این منطقه است که آوازه¬ی خلاقیت ادبی او نه تنها از مرزهای استان فراتر رفته بلکه در کشورهای همسایه نیز شاعری شناخته شده است. و جالب¬تر آنکه هم اینک چندین پایان نامه کارشناسی ارشد و دکتری در کشور ترکیه بر اساس خلاقیت ادبی مولانا همتی در حال انجام است. ایشان با تکیه بر دانسته¬های علمی¬ و تسلط کافی بر فنون و آرایه های ادبی، این دیوان را با همت عالی و برای دومین بار به تصحیح ادبی و آرایش علمی آن همت گماشته است. یادآوری این نکته نیز ضروریست که برادر او در کشف قبر مولانا همتی در انگوران نقش اساسی داشته و خود ایشان در برپایی یادمانی برای این اندیشمند و خردورز انگورانی که مایه¬ی افتخار فرهنگ و ادب ایران است نقش شایسته¬ای ایفا کرده است.
ورقا و گلشا – ورقا و گلشا اثری است که از قرن پنجم در ادبیات فارسی و ترکی ایران پدید آمده و در ساز و آواز آشیقها نیز خوانده شده است و شاعر بلند پایه ی آذربایجان – حکیم رکن الدین مسیحی آن را با زیبایی تمام به نظم کشیده است، اما با بی¬مهری جامعه روبرو بوده و نشر آن تا به امروز به تعریق افتاده است و شاید دلیل آن، سختی کار ادبی و قدمت آن باشد. علاوه بر عیوقی که منظومه¬ی فارسی این اثر را سروده است خواجه یوسف مداح در قرن هفتم و حکیم رکن¬الدین مسیحی در قرن یازدهم به بازآفرینی آن همت گماشته اند؛ بویژه مسیحی با خلق آن در بیش از ۵۰۰۰ بیت یکی از شاهکارهای ادبی مشرق-زمین را رقم زده است. این اثر را آقای نقدی بر اساس نسخه ی خطی موجود در کتابخانه ی مجلس شورای اسلامی با توان علمی – ادبی خویش به انجام رسانده و بر غنای ادبیات ایران افزوده است.
منظومه¬ی یوسف و زلیخا – داستان زیبای یوسف و زلیخا را که در قرآن به عنوان احسن القصص نامیده شده است بیش از ۵۰ شاعر فارسی گوی و ترکی گوی ایرانی به نظم کشیده اند. در میان این تعداد فراوان از سروده¬ها، شاید دو منظومه شایان توجه¬تر باشد اوّلی یوسف و زلیخای فردوسی و دیگری یوسف و زلیخای خطایی تبریزی. اثر دوم تا این زمان در ایران منتشر نشده بود هرچند که نسخه¬های خطی آن زینت¬بخش کتابخانه¬های ایران بوده است. خطایی تبریزی شاعری جدا از شاه اسماعیل صفوی است که با تخلص خطایی شعر سروده است. خطایی تبریزی شاعر قرن نهم هجری است و از شاعران مطرح در دوره ی پیش از صفویه است. کار تصحیح این منظومه از دست هر کسی برنمی¬آمد اما نقدی آن را با شایستگی تمام به انجام رسانده است.
دیوان میرزا محمدعلی افقر – یکی از شاعران بلند مرتبه¬ی انگوران در صد سال گذشته است. آقای نقدی نسخه¬ی خطی آن را در منطقه یافته و به صورت علمی متن انتقادی آن را ترتیب داده است. افقر از شعرای درجه اول زنگان بشمار است که تصورسازی، تلمیح و ایماژهای شاعرانه اش منحصر بفرد است. افقر با نوحه¬های جانسوزش معروفست و در این نوحه¬ها می¬توان اوج مهارت یک شاعر متدین را مشاهده کرد. نقدی با نشر آن خدمت شایانی به ادبیات استان و کشورمان ارائه کرده است.
کوراوغلونون ایمیر سفری – فرهنگ مردم منطقه بسیار غنی و سرشار از ناگفته هاست. داستانهای کوراوغلو نه تنها در آذربایجان که در میان اکثر ملل خاور میانه تا مردم آسیای میانه رواج دارد. واریانت¬های آن را می توان علاوه بر ملل ترک¬زبان، در میان ملل تاجیک، ارمنی، گرجی نیز یافت. جالب آنجاست که آثاری در منطقه انگوران با عناوین کوراوغلو قالاسی، کوراوغلو داغی و غیره وجود دارد بطوی که این قهرمان مردمی، هم در تاریخ و هم در افسانه¬های مردم جا باز کرده است و صدها سال است که در شب نشینی¬ها و ساز و آواز آشیقها روایت می¬شود و هنوز هم پیر و جوان، زن و مرد، شهری و روستایی بدان عشق می¬ورزند و ترانه های آن را ازبر می¬خوانند. نقدی با گردآوری و خلاقیت ادبی خویش توانسته است واریانت دیگری را بر این مجموعه داستانهای کوراوغلو بیفزاید. ایمیر روستایی است در جوار انگوران که کوراوغلو قالاسی در آنجا واقع است.
فراموش نمی کنیم که نقدی شاعری پر قریحه، اندیشه¬ورز و خوش بیان است که در مقالی دیگر بدان خواهیم پرداخت. سخن کوتاه کرده و با آرزوی موفقیت بیشتر برای این ادیب و شاعر جوان، چشن براه دیگر آثار علمی – ادبی و پژوهشهای زیبای وی چشم می¬دوزیم.

ارسال دیدگاه