نظامی نین تورک دیوانیندا آتالار سؤزو / ائل اوغلو

دیوان شیخ نظامی و خمسه ده اولان موسیقی ایصطیلاحلاری:

زهره قانون و گونش دف دپردر آهنگ اوچون
چنگینه اول مطروب مه روی چون کیم چنگ آلير( دیوان شیخ نظامی)

موطروبا توت نئي و قانون ايله عيشرت سوره‌ليم

حاسيدين يوزونو دف, قامتيني چنگ ائده‌ليم( دیوان شیخ نظامی)

ملک سرمست وساقی باده در دست

نوای چنگ میشد دست در دست (خمسه)

شگفته چون گل نوروز و نورنگ

به نوروز این غزل در ساخت با چنگ (خمسه)

عشّاق – قول

موطروب چو«قول» ینی یئنه «عشّاق»ه ائده «چنگ» ین
جان ريشته‌سيندن ائيله‌سين او تاريني آهنگ اوچون( دیوان شیخ نظامی)

چو بر زد دلاویز چنگی به چنگ

چنین «قول»ی از قند عنّاب رنگ (خمسه)

خوطبه-ي حوسنی بولند آوازه سييله «راست»‌ده

قددين آدينا اوخور مرغ-ي چمن شيمشاددن( دیوان شیخ نظامی)

نوا در پردة «عشاق» آراست

در افکند این غزل در «پردة راست» (خمسه)

نکیسا بر طریقی کان صنم خواست

فرو کفت این غزل در« پردة راست» (خمسه)

«دیوان شیخ نظامي» ده اولان کلاسیک فارس دیللی شعرین تاثیرلریندن گؤرونن نمونه لر

دوکتور برات زنجانی “صور خیال در خمسه نظامی”  اثرینده نظامی نین منوچهری دامغانی و فردوسی دن آلدیغی تاثیرلردن سؤز آچاراق آشاغیداکی بئیتلری اؤرنک وئریر. آزدا اولسا آنجاق بو رادا نظامی نین آلدیغی تاثیری قبول ائده بیلریک. « دیوان شیخ نظامی» نین تورکجه شعیرلری آراسیندا اوخودوغوموز بئیتلرده ده ، بعضا شیخ نظامی نین سلفلریندن آلدیغی تاثیرلرین اوخوجوسو اولوروق.

فردوسی:

مده از پی تاج سر را به باد

که با تاج خود کس زمادر نزاد

نظامی:

تو نیز ای جهاندار پیروز بخت

نه کز مادر آورده ای تاج وتخت

فردوسی:

ترا دشمن آمد به گه بر نشست

یکی گرزة گاو پیکر به دست

نظامی:

بر او حمله ای برد چون شیر مست

یکی گرزةشیرپیکر به دست

منوچهری:

چو پاسی از شب دیجور بگذشت

برآمد شعریان از کوه موصل

نظامی:

چو پاسی از شب دیجور بگذشت

از آن در شاه دل رنجور بگذشت

منوچهری:

سر از البرز بر زد قرص خورشید

چو خون آلوده دزدی سر زمکمن

نظامی:

سر از البرز بر زدجرم خورشید

جهان را تازه کرد آیین جمشید.

منوچهری:

ای نهاده بر میان فرق جان خویش

جسم ما زنده به جان و جان تو زنده به تن

نظامی:

چو مشعل سر در آوردم بدین در

نهادم جان خود چون شمع بر سر

منوچهری:

سنایی:

همچو تصحیف قبا باد و مقلوب کلاه

دشمنت اعنی هلاک و حاسدت اعنی فنا( دیوان نظامی گنجوی / دکتر برات زنجانی/ص فهرست: ذ)

نظامی:

سنه دوشمن اولانین اولسون لباسی دايماُ
تنده تصحيف قبا و باشده مقلوب كلاه (دیوان شیخ نظامی)

ظهیر فاریابی:

نه کرسی فلک نهد اندیشه زیر پای

تا بوسه بر رکاب قزل ارسلان نهد( دیوان نظامی گنجوی / دکتر برات زنجانی/ص فهرست: ذ)

نظامی:

ارمه‌يه قدرين رکابین اؤپمه‌يه قدر( دست)  خيال

گر دوققوز كورسوسون افلاكین قويا تحت- القدم(دیوان شیخ نظامی)
امیری معزّی :

ای ماه چو ابروان یاری گویی

یا همچو کمان شهریاری گویی

نعلی زده از زرّ عیاری گویی

بر گوش سپهر گوشواری گویی  ( دیوان نظامی گنجوی / دکتر برات زنجانی/ص فهرست: ذ)

نظامی:

نعل پاي  اسبينه بنزتمه‌سه اؤزون هيلال
اولمازايدي گوشه-ی  گوش  فلكده گوشوار(دیوان شیخ نظامی)

دوکتور حسین محمدزاده صدیق  خدیویه نوخسه سینین ایکینجی چاپینا یازدیغی علمی-تدقیقی مقاله سینده یازیر: (… مساله‌ي مهمتر ديگر که در اين بررسي حائز اهميت تر است، آنکه کمال‎الدين اصفهاني و ديگران در سرودن چکامه‌ي لاميه‌ي خود به لاميه‌ي نظامي گنجوي (۵۴۲-۶۱۴) نظر داشته‎اند و حتي برخي از ابيات او را عينا به فارسي ترجمه کرده و يا از آنها قوت و الهام گرفته‎اند. برخي از اين ابيات را رودررو هم مي‌نهيم:)

دیوان شیخ نظامي :

اول زلف اول بناگوش ثعبان و دست موسي

اول خال، اول زنخدان هاروت و چاه بابل

کمال الدين اسماعيل:

زلف تو بر بنا گوش ثعبان و دست موسي

خال تو در زنخدان هاروت و چاه بابل

نظامي گنجوي:

اي خط استواده خطين سنين موازي

وي سطح آسمانه قصرين سنين مشاکل

کمال‌الدين اسماعيل:

اي خط استوارا انصاف تو موازي

وي سطح آسمان را درگاه تو مشاکل

نظامي گنجوي:

اطباق آسماني قهرين اودا ياخاردي

گر آرا يئرده لطفون اولماسا ايدي حايل

کمال الدين اسماعيل:

نه طاق آسمان را قهر تو خرقه کردي

گر لطف تو نبودي اندر ميانه حايل[۱]

 

ارسال دیدگاه