نیگار رفیع بیگلی نین سئچیلمیش شعرلری

نگار رفیع‌بیگلی ۱۹۱۳ ایلینده بیر حکیم و طبیب عائیله­ سینده گنجه شهرینده دُنیایا گؤز آچدی. یاخشی تربیه آلیب و ۱۷ یاشیندا اولاراق شعر و ادبیاتا ماراقلی اولاراق شعر یازماغی اؤز استعدادینی شعر یازمادا سیناییر، آز بیر سوره ­ده شعرلری بؤیوک شاعرلر طرفیندن آلقیشلانیر و بیر شاعر کیمی سئویلیر. گنج شاعرین شعرلری روسجایا چئویریلیب و شاعرین شهرت قازانماسینا زمینه یارادیر.

   نیگار رفیع ­بیگلی شعردن علاوه، نمایش یازمادا دا چالیشیر و باشاریلار الده ائدیر، اؤزو ده نمایشنامه ­لرینی صحنه­ یه چیخارماق اوچون چالیشیر و باشاریلار قازانیر. نیگار دده­قورقود و آذربایجان تاریخی عنوانلی درامینی صحنه ­یه چیخاریب، و ۱۹۳۴جو ایلده بیرینجی شعر دفتری “شعرلر” عنوانییلا چاپدان بوراخیلیر. ایکینجی دُنیا ساواشیندا، “ظفر نغمه­ سی” آدلی اثرینده آذربایجان قادینلاری­نین فداکارلیقلارینی شعره چکیب شاعرانه باخیشی ایله جانلاندیردی. باشقا اثری اولان “آوروپا سیاحت دفتریندن” عنوانلی کتابیندا دا آوروپا سفرینده گؤردوکلرینی تصویره چکیر. بوندان علاوه آذربایجان کلاسیک و چاغداش ادبیاتینا عاید یازیلارینی هم اؤز آنادیلینده و هم روسجایا یازیر و یاییملاییر. بونلاردان علاوه حکیم خیام، حکیم نظامی، شیلر، چخوف، پوشکین و میخائیل لرمونتوف اثرلرینی آذربایجان تورکجه ­سینه چئویره­رک، ادبیاتیمیزین زنگینلشمه ­سینده بؤیوک خدمتلر گؤسته ­ریر. آنجاق بونو دا اونودماییرام کی آذربایجان گؤرکملی شاعر و ادیبی اولان رسول رضا ایله عائیله قوروب و سعادتلی بیر یاشاییش کئچیرمیش و نهایت ۱۹۸۱جی ایلده دُنیاسینی ده ­ییشیر. آنجاق، آذربایجانلی شعر و ادب­ سئورلرین اوره ­یینده قالارقی بیر یئر تاپیر. بوگون باکی شهرینده نیگار رفیع ­بیگلی آدینا خیاوانلار، فرهنگی مؤسسه ­لر و باشقا یئرلرین آدی قویولموشدور. بونلارین هامیسی شاعرین خالق اوره­یینده یئر آچدیغینی گؤسته ­ریر. چکیجی نکته ده بوراسی­دیر کی ۲۰۱۳جو ایلده آذربایجان جمهور باشقانی طرفیندن نیگارین ۱۰۰ ایللیک دوغومو اوچون بؤیوک بیر عزیزله ­مه مراسمی قورولور؛ و ادیب­لر، شاعرلر و صنعتکارلار بو مراسمده اشتراک ائده­رک اؤز حرمت و سایغیلارینی شاعریمیزه گؤسته­ریرلر.

نیگار رفیع­بیگلی­نین بیر سیرا کتابلاری بونلاردان عبارتدیر:

شعرلر

ظفر نغمه‌سی

آغاج کؤلگه‌سینده

آکتریسا

فضولی‌گئجه صحبتی

آغ گؤیرچین

آنالارین سسی

آزادلیق بایراقی

هولاندانین چیچکلری

گنج نسلین کومونیزم روحوندا تربیه‌سی

دوشرگه‌لر نغمه‌سی (۱۹۵۷)

گونشین جوابی

حیات سسو . . .

شُبهه ائتمیریک کی نیگار آذربایجان آوانگارد شعر و ادبیاتی­نین اؤنجوللریندن ساییلا بیلر. نیگار پداگوژی بؤلومونده درس آلمیش، ایللر بویو بیر اوره ­یی یانان معلم کیمی اؤز خالیقی­نین گنج­لرینی تربیه ائتمه ­ده چالیشیب و بونونلا برابر باکی کینو – سینما سناریولاری یازمادا چالیشاراق بدیعی ادبیات شعبه­ سینده فعالجاسینا اشتراک ائتمیش و گؤزل اثرلریله خالقی­نین خدمتینده اولموشدور. اؤزه ­للیکله اوشاقلار اوچون یازیب – پوزماق و اونلارین گله ­جه ­یی اوچون ایشله مک گؤرکملی شاعریمیزین اورک ایسته ­یی اولموش و ایللر بویو بو ساحه­ده چالیشمیشدیر.

نیگار عُمرونون سون گونلرینه قدر ادبی یارادیجیلیغینا دوام ائتمیش و ملی فرهنگی­ نین گلیشمه­ سی اوچون باشقا خالقلارین ادبیاتیندان نمونه­ لر سئچیب آنادیلینه چئویرمیشدیر. شُبهه ­سیز اونون حیات یولداشی – رسول رضا، شاعرین استعدادلاری­نین انکشافیندا ائتکی­سیز اولمامیش و بو ایکی نهنگ شاعر، ال اله وئریب و بؤیوک اینجه ­لیک­لر و گؤزه ­للیک­لر دیلیمیزه و ادبیاتیمیزا هدیه ائتمیشلر. بو ایکی شاعر و ادیبین اوچ اوشاغی اولموش و بیر اوغلو دونیانین تانینمیش عالیم اولموش، بو گؤرکملی شاعر و ادیب ده بوگون ادبیات ساحه­ سینده بؤیوک خدمتلرینه گؤره درین سایغیلارلا اوز-اوزه گلمیشدیر.

نیگاری عزیزله ­مه مراسملری، تکجه شاعرین اؤز وطنینده یوخ، بلکه دنیانین مختلف اؤلکه ­لرینده و فرهنگی مرکزلرینده ده عزیزله ­مه مراسمی قورولموش و هر بیر اؤلکه ­ده اونو عزیزله ­میشلر؛ او جمله­ دن آلماندا قورولان و آوروپا صنعتکارلاری­نین اشتراکی قید ائتمک لازمدیر کی آوروپا ادیب و شاعرلری ده، شاعریمیزی عزیزله­مکله اؤز سایغیلارینی گؤسترمیشلر. بوگون نیگارین شعر دُنیاسی، دُنیا انسانلاری­نین آرزی و ایستک­لرینی بیان ائتمه ده آلقیشلانیر. اؤزه ­للیکله قادینلارین اورک ایستک­لری اونون شعرلرینده سسل­نمه­ سی، دوغرودان دا هر بیر آذربایجانلینی فَرَحلندیریر.

نیگار طبیعت سئوگیسیله یاشاییر و طبیعته، وارلیغل و دُنیایا شیرین بیر باخیشلا باخیر:

نه ایسته­دیم، هر نه ایسته ­دیم

وئردی منه طبیعت.

او، گونشدن گنج­لیک، مئشه­دن دینج­لیک، گوللردن عطیر، قوشلاردان قانات، عُمُردن حیات، داغلاردان عظمت، انسانلاردان محبت گؤزله ­ییر و آلا بیلمیشدیر. چونکی شاعر بیر طبیعت وورغونودور. طبیعتین هر بیر شئیی اونا شیرین­دیر؛ گئجه ­نین ساکت­لیگی، دنیزین دالغالاری، ائولرین ایشیغی، اورک­لرین محبتی، انسانلارین صداقتی، ایگیدلرین فداکارلیغی، قادینلارین وفادارلیغی، سحرین گونش دوغان چاغدا اَسَن نسیمی، چیچک­لر اوستونده اوتوران شئحلی مینجیقلاری، فسونکار گئجه­لر؛ نه­لر، داها نه­لر کی شاعری ذوقا گتیرمیر!! او، انسانلاری سئویر، طبیعتی سئویر، حتا دردلری و غم­لری ده سئویر. دُنیایا سئوگی باخیشییلا باخیر. اونون باخیشیندا همیشه گوندوزلر ایشیقلی و گئجه ­لر سئوینجلی، باهارلار فرَحلی و قیشلار فسونکاردیرلار. بو پنجره­دن باخاندا انسانلار سئویملی­دیرلر.

نیگار یوخولو کپنک­لری دویور، یورغون قوشلاری حس ائدیر، گوللرین اینجه گولوشلرینی، بولبوللرین هجراندان یانان اورکلرینی دوشونور، دویور و شعرلرینده سؤیله­ ییر. بو اینجه ­لیک­لری گؤرمک و دویماق تکجه بیر شاعر اوره­ یی ایسته­ ییر؛ بیر شاعر باخیشی لازمدیر. نیگارین اوره­یی بئله بیر اورک­دیر. باخیشی دا بئله بیر باخیش­دیر. آنجاق شاعر انسان­سئور بیر شاعردیر و ایلک باشدا آنامحبتی­له اوره­یی ساکتله ­شیر و آناسیندان بئله ایسته­ییر:

آنا، منه ماهنی اوخو،

 آنا، گئتمه، یانیمدا قال.

گؤزلریمه قونسون یوخو،

آنا، منه بیر لایلا چال.

آنا، منه ماهنی اوخو،

 گؤیده اولدوزلار دا یاتسین.

 آنا، منه بیر لایلا چال،

 آیدا یومورلانیب باتسین.

یوخلاسین مئشه، دنیز

 یوخلاسین دنیا سس­سیز.

 یوخلایاق هر ایکیمیز.

آنا، منه ماهنی اوخو،

گؤزلریمه قونسون یوخو.

یوخولاریم چیچک-چیچک،

 قانادلاری زر کَپنک.

 اَسیب گلسین سرین کولک.

 آنا، منه بیر لایلا چال،

گؤزلریمه قونسون یوخو،

 آنا، گئتمه، یانیمدا قال.

 آنا، منه ماهنی اوخو.

عینی حالدا شاعر خیاللارا قاتلاناراق، اونون باخیشیندا هم وصال شیرین­دیر و آیریلیق دا خوشدور:

نه خوشدور چیرپینماق باهار عشق ایله

نه خوشدور آیریلیق، نه خوشدور وصال،

 باغلاییب گونلری، آیلان ایله

سن یئنه اوچورسان جیلووسوز خیال…

 سولار لیلله ­ننده، چایلار داشاندا،

باهار نازلی-نازلی یاخینلاشاندا،

سن، جوشقون خیالیم، تاپمیرسان مکان،

 نه دویماز اژداها اولورموش انسان …

گؤر عالم نه خوشدور، ائن، گل، خیالیم،

 یئتر، یولچولوقدان دینجَل، خیالیم.

 چیرپینما دئمیرم، سن کی بیر قوشسان،

 بو گئنیش دنیادا یوکسل، خیالیم …

بوندان آرتیق شاعر حقینده دانیشماق لازم دئییلدیر. منجه شاعرین اؤز سؤزونو اؤز دیلیندن اوخوماق داها گؤزلدیر. من ده سون سؤزومده “علی اصلانی” جنابلاری­نین بو دفترده اولان سئچیلمیش شعرلری توپلاییب کؤچورمه ­یی اوچون تشکرلریمی بیلدیریب، عزیز و گنج یازیچیمیزا باشاریلار دیله­ ییرم و اوخوجولارا بو گؤزل شعرلرله لذت دویمالارینی ایسته­ ییرم.

                                                       م. کریمی

 قایناقلار:

هیئت، آذربایجان ادبیات تاریخینه بیر باخیش – ج. ۲. تهران، ۲۰۴.

“Nigar Rəfibəylinin 100 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı”, ۲۰۱۳٫

ارسال دیدگاه