زبان ساکایی

ساکاها از اقوام قدیم آذربایجان هستند که از آسیای میانه به آذربایجان آمده و با حکومت مستقر در این منطقه یعنی اورارتوها برخوردهایی نیز داشته اند. ساکاها زبان التصاقی داشته اند که پیوندی ناگسستنی با زبان تورکی امروزین آذربایجان را داشته است. در مورد زبان ساکاها نظرات علمی بسیار ارائه شده است که بیشتر این نظریه ها زبان آنان را التصاقی و به عبارت بهتر سلف زبان تورکی دانسته اند و برای اثبات این نظریه از جنبه های مختلف بدان پرداخته اند. یکی از این راهها مقایسه واژگان زبان ساکایی با زبان تورکی امروزی است. با درنظر گرفتن فاصله ی سه هزار ساله ساکا با امروز و تغییراتی که طبیعتا این زبان در روند تکاملی خود یافته است این واژگان به شکل امروزی هنوز هم کاربرد خود را حفظ کرده اند. لذا با شمردن تعدادی از این واژگان، کار بیشتر را به متخصصان و اتیمولوگ ها و زبان شناسان وامی گذاریم و در اینجا به آوردن تنها ۲۰ واژه از زبان ساکایی که در متون تاریخی آمده اند اکتفا می کنیم:

۱) اونارماق به معنای تعمیر (Anira/ onarmaq)

۲) آبا به معنای مادر (Api/ aba/toprak tanrisi)

۳) ایرماق به معنای رودخانه (Arar/ irmak)

۴) یاریم به معنای نصف (Arima/yarim)

۵) یاریم گؤز (Arimaspoi/yarim gozlu)

۶) سوی به معنای نژاد (Sai/soy)

۷) آرپاق از ریشه ی آریتلاماق به معنای تمیز و منزه/ صاحب و روحانی (Arpog/arpak,sahib, ruhani)

۸) اوتور به معنای بنشین (Arta/otur)

۹) آکشا به معنای آبمیوه/ ترکی باشقورد (Aschy/aksha)

۱۰) دولدور به معنای پرکن (Daldu/doldur)

۱۱) گؤک یا گؤی به معنای آسمان (Gik/gök)

۱۲) چوق به معنای زیاد (Irchigi/çox)

۱۳) قات یا کات به معنای لایه (Kutta/kat)

۱۴) اَر یا ایگیت به معنای دلاور (Oior/ər/yigit)

۱۵) آلپ به معنای قهرمان (Lipok/alip)

۱۶) پاتاک از ریشه ی پاتاکلاماق به معنای کتک زدن (Pata/pataklamak/vurmaq)

۱۷) سؤکر یا بالتا به معنای تبر (Sagar/sökər,balta)

۱۸) تانری تای به معنای قادر و قوی (Targitai/tanritay,guclu)

۱۹) یول به معنای راه (Val/yol)

۲۰) ووروش به معنای زدن (Vurun/vuruş)

ارسال دیدگاه